Cmentarz św. Jana, kościół i ulica - SPACEROWNIK ZIELONOGÓRSKI ODC. 346

Cmentarz św. Jana, kościół i ulica - SPACEROWNIK ZIELONOGÓRSKI ODC. 346
Archeolodzy prowadzący badania na pagórku przy skrzyżowaniu ul. Kupieckiej i pl. Matejki odkopali ludzkie szczątki. Tu przed wiekami była kolebka miasta. Pierwszy kościół. Pierwszy cmentarz. Mało znana historia... i odległa, bo  przecież w 2022 r. przypada 800-rocznica powstania miasta.
na zdjęciu wyżej: Plan fragmentu miasta z maja 1826 r. A – cmentarz św. Jana, 
B – dzisiejsza ul. Kupiecka, C –  dzisiejsza ul. Wrocławska, 
D - dzisiejszy pl. Matejki, E – dzisiejsza ul. Drzewna.
- Czyżniewski! Pamiętam, że już kiedyś siedziałeś w wykopie koło placu Matejki. Nic wtedy nie znalazłeś – moja żona dobrze pamięta różne wydarzenia. Pewnie musiałem się wtedy upaprać w błocie. - Sądząc po brudnych butach, dzisiaj też musiałeś wleźć w jakąś dziurę. Nie wiesz, że w domu są szczotki do czyszczenia obuwia? – jedno, co dobre... tym razem nie było komentarzy, dotyczących mycia patelni. Jeżeli chodzi o buty, to gorzej bywało. Kiedyś je doczyszczę. Ale rzeczywiście, w 2003 r. opisywałem wykopaliska prowadzone przez Krzysztofa Garbacza. Wtedy badania prowadzono od strony ul. Podgórnej. Cel był jeden – odnaleźć ślady cmentarza  i stojącego na nim kościoła. Bez efektów. [caption id="attachment_14793" align="alignnone" width="2560"] Koparka ściąga warstwę gruzu. Za chwilę będzie musiała przerwać pracę, bo odsłoni ludzkie szczątki - Fot. Tomasz Czyżniewski[/caption] Teraz archeolodzy wrócili w ten rejon i skupili się na fragmencie wzgórza od strony pl. Matejki. To w tym miejscu firma Exalo, na zlecenie magistratu, buduje parking.  Przy okazji nadzorujący prace archeolodzy szukają, jakie skarby kryją się w ziemi. - Znaleźliśmy ludzkie kości, które już wcześniej zostały przemieszczone. Pytanie, czy znajdziemy miejsca pochówków. Na średniowiecznych cmentarzach chowano zmarłych jednych nad drugimi. Na przykład w Lubsku takich warstw było 7-9 – tłumaczy archeolog Sławomir Kałagate. Na razie wraz z Bartłomiejem Gruszką planuje rozkopać fragment skarpy, na której we wtorek odnaleziono kolejne ludzkie kości. [caption id="attachment_14794" align="alignnone" width="2560"] Pół metra pod ziemią archeolodzy wykopali kilkanaście ludzkich kości - Fot. Tomasz Czyżniewski[/caption] - Na planie z 1812 r. zaznaczony jest mur cmentarza, który przebiegał w tym miejscu – informuje B. Gruszka. Wtedy już nie chowano tutaj zmarłych, ale stara nazwa obowiązywała długo. - Na przykład na planie z 1826 r. cmentarz jest wyraźnie narysowany. Dochodzi do dzisiejszej ul. Kupieckiej – pokazuje Zbigniew Bujkiewicz z Archiwum Państwowego w Zielonej Górze. – A w 1871 r. ulica nazywała się św. Jana – Johannes-Strasse. Cmentarz jest również w dokumentach policji budowlanej z drugiej połowy XIX wieku. – Najpierw występuje jako dawny cmentarz, a później urzędnicy zaznaczają ten teren jako ogród – dodaje Maciej Mamet z archiwum. Nie wiadomo, kiedy zaprzestano pochówków w tym miejscu. Niewiele wiemy również o stojącym tutaj kościele pw. św. Jana. Wspomniany jest np. w kronice Johna, w której opisywany jest wielki pożar z 1582 r. „Przy okazji dokumenty wspominają o posiadającym dzwony kościółku, który stać miał na cmentarzu św. Jana” – pisze John ponad 200 lat po tym wydarzeniu. [caption id="attachment_14795" align="alignnone" width="1731"] Nieistniejący kościółek na pl. Słowiańskim[/caption] - Zapewne był drewniany z kamiennym fundamentem. Wówczas kościoły stawiano na szczycie wzgórza – komentuje Stanisław Kowalski, były konserwator zabytków i znawca średniowiecza. – Stąd niewielkie szanse na odnalezienie fragmentów kościoła, ale może archeologom uda się natrafić na jego ślady. To byłoby wielkie wydarzenie. Kościół św. Jana był pierwszą świątynią w Zielonej Górze. Według S. Kowalskiego mógł powstać nawet w XII wieku. W miejscu, gdzie była pierwsza osada u zbiegu dzisiejszych ul. Kupieckiej i pl. Matejki. Jeżeli chcemy mówić o 800 latach historii Zielonej Góry, to zaczynała się ona na tym pagórku, dzisiaj całkowicie niewidocznym. - Kiedy w XIII wieku powstawało miasto, w okolicy dzisiejszego rynku nie zaplanowano kościoła. Widocznie nie był potrzebny, bo w pobliżu istniał kościół św. Jana. Konkatedrę św. Jadwigi postawiono później – tłumaczy S. Kowalski. Dzisiaj jest najważniejszą świątynią w mieście, a o kościółku św. Jana mało kto wie.  
Tomasz Czyżniewski
codziennie nowe opowieści i zdjęcia.
Fb.com/czyzniewski.tomasz
październik 21, 2022

Zaglądamy do młyna burmistrza Semmlera - SPACEROWNIK ZIELONOGÓRSKI ODC. 476 (1065)

Pomyśleć, że zabudowania starego młyna w Dolinie Luizy były tam…
lipiec 29, 2022

Z panią Anną wieczorem wędrujemy świętować - SPACEROWNIK ZIELONOGÓRSKI ODC. 464 (1053)

To była wielka wyprawa – zabrałem żonę na wieczorną wędrówkę…
czerwiec 24, 2022

Toncoloriusz w świecie starych telewizorów - SPACEROWNIK ZIELONOGÓRSKI ODC. 459 (1048)

Mamy go! 63. Bachusik zagościł na ścianie domu przy Starym…
grudzień 17, 2021

Rzeźników ci było u nas pod dostatkiem - SPACEROWNIK ZIELONOGÓRSKI ODC. 433 (1021)

Lubię takie miejsca, które kultywują ponad stuletnia tradycję - zmieniają…
listopad 26, 2021

Schody na plac, fontanny i domki góralskie - SPACEROWNIK ZIELONOGÓRSKI ODC. 430 (1018)

To miał być ciąg spacerowy z pl. Słowiańskiego pod filharmonię,…

Kiedyś w mieście paliliśmy też węglem brunatnym - SPACEROWNIK ZIELONOGÓRSKI ODC. 481 (1070)

Różnie z tym węglem kamiennym bywało i gdy go brakowało, zastępowano go innym opałem. -…

Jak kiedyś w naszym mieście węglem handlowano - SPACEROWNIK ZIELONOGÓRSKI ODC. 480 (1069)

Kiedy w lutym 2014 r. Elektrociepłownia Zielona Góra przystępowała do likwidacji ostatniej hałdy, na składowisku…

Niedyskretny, uliczny i domowy urok kołchoźnika - SPACEROWNIK ZIELONOGÓRSKI ODC. 479 (1068)

Właśnie na ratuszowej wieży wybiła godzina dwunasta i słychać hejnał grany z Krakowa. Ze wszystkich…

Poszerzamy chodniki kosztem drzew i ogródków - SPACEROWNIK ZIELONOGÓRSKI ODC. 478 (1067)

To była najpiękniejsza ulica w mieście. W przydomowych ogródkach pełno było zieleni - zgodnie wspominali…

Ogródek zamknięty, bo jeżdżą samochody i się kurzy - SPACEROWNIK ZIELONOGÓRSKI ODC. 477 (1066)

Lubicie latem siedzieć w letnim ogródku restauracji lub kawiarni? Oczywiście! Przeszkadzają wam przechodzący obok ludzie…

Kariera od pucybuta (prawie) do milionera - SPACEROWNIK ZIELONOGÓRSKI ODC. 475 (1064)

Przenieśmy się na chwilę do Wrocławia - 112 lat wstecz. Wieczorem 7 października 1910 r.…

 

 

Na skróty

 

   

 

  Uniwersytet Zielonogórski

Do góry

 

Wiadomości Zielona Góra

Wszelkie prawa zastrzeżone

Redakcja serwisu Wiadomości Zielona Góra nie ponosi odpowiedzialności za treść ogłoszeń ani nie zwraca niezamówionych materiałów. Redakcja Wiadomości Zielona Góra zastrzega sobie prawo skracania i redagowania tekstów oraz ich tytułów.

Na podstawie art. 25 ust.1 pkt 1b prawa autorskiego, redakcja zastrzega, iż dalsze rozpowszechnianie materiałów w tym zdjęć opublikowanych w serwisie Wiadomości Zielona Góra jest zabronione.